4news-front

  • Έρευνα του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας δείχνει ότι τα παιδιά εύπορων και μορφωμένων γονέων έχουν μεγαλύτερο εγκέφαλο και καλύτερες επιδόσεις στα τεστ νοημοσύνης από
  • Μετά από πολλές διαβουλεύσεις η Κομισιόν ενέκρινε το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τον δραστικό περιορισμό της πλαστικής σακούλας, η οποία θεωρείται ιδιαίτερα επιβλαβής για το
  • Η Σιγκαπούρη είναι η πιο ακριβή πόλη του κόσμου. Οφείλει τον τίτλο, κυρίως, στο κόστος κατοικίας, αφού το ενοίκιο μίας γκαρσονιέρας στο κέντρο ξεπερνά τα €2.500 ($ 3.027),
  • Πόσο εύκολα μπορούμε να αντισταθούμε σε ντόνατς, τούρτες, πάστες και γενικά στα γλυκίσματα;Όσοι μπορούν είναι τυχεροί.   Οι υπόλοιποι πρέπει να το ξανασκεφτούν, όταν θα

Ο Ερντογάν και οι αγορές

Ο Ερντογάν και οι αγορές

Σήμερα είναι κοινή διαπίστωση ότι η Τουρκία του Ερντογαν αντιμετωπίζει ένα αβέβαιο οικονομικό μέλλον. Οι αντιφατικές και για πολλούς αντισυμβατικές πολιτικές  που εφάρμοσε και οι οποίες αιωρούνταν μεταξύ της υποκρισίας και της αίσθησης της δύναμης που προσφέρει μία τεράστια αγορά, εξασφάλισαν στη διάρκεια της διακυβέρνησης του μία εύθραυστη ισορροπία . Σήμερα όμως, λόγω της παγκόσμιας ύφεσης η ισορροπία αυτή  είναι πολύ δύσκολο να διατηρηθεί  και γι’ αυτό πολλοί υποστηρίζουν ότι εφεξής  όλες οι επιλογές του Ερντογαν θα συνδέονται με το διαφαινόμενο οικονομικό αδιέξοδο.

Στη διάρκεια της ερντογανικής διακυβέρνησης , τα παραδείγματα που αναδεικνύουν την αντιφατική πολιτική που είχε κύριο συστατικό την υποκρισία, είναι πολλά.Προσπάθησε να περιορίσει την οικονομική εξάρτηση από την Δύση , αλλά βασίστηκε στα κύματα διεθνούς κεφαλαίου για να χρηματοδοτήσει   τη ραγδαία ανάπτυξη της δημόσιας και της ιδιωτικής κατανάλωσης.Τάχθηκε  εναντίον της παραδοσιακής τραπεζικής πρακτικής –είναι άλλωστε γνωστές οι κόντρες του με την κεντρική τράπεζα της Τουρκίας με αφορμή τα επιτόκια-αλλά στη διάρκεια της θητείας του η έκθεση των επιχειρήσεων στο δανεισμό σε συνάλλαγμα, έχει πάρει τρομακτικές διαστάσεις. Στο παρελθόν , ο Ερντογάν  έχει αποδώσει μέρος της ευθύνης για τα πολιτικά προβλήματά του σε μια ανίερη συμμαχία διεθνών χρηματοδοτών, δυτικών κυβερνήσεων και ξένων μέσων ενημέρωσης, την οποία έχει βαφτίσει το «λόμπι τού επιτοκίου» αλλά χωρίς τα βραχυπρόθεσμα κεφάλαια από το εξωτερικό, η τουρκική οικονομια θα είχε καταρρεύσει .Προσπάθησε να συνδυάσει τον αυταρχισμό με την οικονομική φιλελευθεροποίηση αλλά με τις πολιτικές του αποδεικνύει  ότι ο κρατικός αυταρχισμός και ο καπιταλισμός δεν πάνε μαζί. Ο  Ερντογάν έκτισε την οικονομική του διακυβέρνηση, προβάλλοντας το σεβασμό στους κανόνες λειτουργίας των αγορών, αλλά δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που η Ειδική Ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσης (Financial Action Task Force, FATF)  είχε κατατάξει την  Τουρκία στις χώρες που έχουν ελλείψεις στις προσπάθειές τους να καταπολεμήσουν το ξέπλυμα χρήματος και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Ως  αφοσιωμένος μουσουλμάνος που ισχυρίζεται ότι είναι, αντλεί έμπνευση από το ισλαμικό δόγμα, το οποίο απαγορεύει τον τόκο, αλλά η τουρκική οικονομία είναι πρότυπο του παρεοκρατικου καπιταλισμού.

Η πανδημία φέρνει στην επιφάνεια όλα αυτά τα προβλήματα τα οποία φαντάζουν πλέον άλυτα. Η ύφεση είναι αναπόφευκτη . Το μόνο άγνωστο είναι το ποσοστό της συρρίκνωσης της τουρκικής οικονομίας.Στην πρώτη της πρόβλεψη, μετά το ξέσπασμα της κρίσης του κορονοϊού, η Goldman Sachs προβλέπει για την Τουρκία ανάπτυξη -5% το 2020 . Το ίδιο προβλέπεται στην έκθεση World Economic Outlook του ΔΝΤ. Η Moody’s, προειδοποίησε ότι μεταξύ των αναπτυσσόμενων χωρών του G20, η οικονομία της Τουρκίας θα δεχθεί το πιο σκληρό πλήγμα και προβλέπει ότι στο δεύτερο και το τρίτο τρίμηνο, η συνολική συρρίκνωση θα ανέλθει στο 7% του ΑΕΠ. Έρευνες  Τούρκων ακαδημαϊκών αναφέρουν, ότι  το εθνικό εισόδημα μπορεί να υποστεί απώλεια 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων και να υποχωρήσει στα 650 δισεκατομμύρια δολάρια.  

Η  αποδιοργάνωση της οικονομίας  θα μειώσει τα επίπεδα ευημερίας της μεσαίας τάξης και κυρίως  στις δυτικές επαρχίες.  Ταυτόχρονα , εκτιμάται ότι  3 εκατομμύρια περισσότεροι άνεργοι θα ενταχθούν στο σημερινό άνεργο πληθυσμό, που ανέρχεται σε 4 εκατομμύρια άτομα. Το ποσοστό της μη γεωργικής ανεργίας, που επί του παρόντος βρίσκεται στο 15%, θα αυξηθεί τουλάχιστον στο 23%-24%.

Έτσι, η  οικονομική κρίση θα έχει δυσανάλογο αντίκτυπο στις ευάλωτες ομάδες και τις ομάδες χαμηλού εισοδήματος .Το 2019, το υψηλότερο 20% των εισοδημάτων είχε το 47,6% του ΑΕΠ και το φτωχότερο 20%  μόνο το 6,5% του ΑΕΠ . Το εισόδημα του 20% με τις υψηλότερες αποδοχές είναι 7,8 φορές υψηλότερο από το φτωχότερο 20%  και ο συντελεστής Gini είναι 0,408.Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε από το Istanbul Institute of Political Research, το φτωχότερο τμήμα της κοινωνίας εκτιμάται ότι θα λάβει το 5,6% του ΑΕΠ, ενώ για τους πλουσιότερους θα αυξηθεί στο 48,2% .

Για να διαχειριστεί την κρίση, ο Ερντογάν  πρέπει να διοχετεύσει χρήμα που όμως δεν έχει.Ο προϋπολογισμός εκτιμάται ότι θα εμφανίσει έλλειμμα 4,5% του ΑΕΠ .Τα αποθεματικά της Κεντρικής Τράπεζας έχουν μειωθεί,  ενώ ο  τραπεζικός τομέας βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Οι δημόσιες τράπεζες που ελέγχονται από το κράτος, κατέχουν χρέος που είναι αβέβαιο αν θα εξοφληθεί,  ενώ το ίδιο ισχύει και για τις ιδιωτικές τράπεζες.Τα τουρκικά  ομόλογα αντιμετωπίζουν την επιφυλακτικότητα  των αγορών, γεγονός που εκδηλώνεται με την αύξηση των επιτοκίων. Επίσης, οι εισροές από το εξωτερικό, έχουν περιοριστεί σημαντικά. Πλέον και οι  ξένοι επενδυτές αγοράζουν ξένο συνάλλαγμα, γεγονός που προκαλεί αύξηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες είναι υψηλές, παρά το συνάλλαγμα που έριξαν στην αγορά οι δημόσιες τράπεζες. Αυτό μπορεί να προκαλέσει ένα εκρηκτικό πρόβλημα,  καθώς η Τουρκία έχει χρέος σε ξένο νόμισμα ύψους 172 δισεκατομμυρίων δολαρίων που πρέπει να το αποπληρώσει σε 12 μήνες.

Τα περιθώρια που έχει ο Ερντογάν για να απεγκλωβιστεί από το αδιέξοδο, είναι περιορισμένα. Η μία επιλογή του είναι η προσφυγή στο ΔΝΤ . Αυτό όμως θα ήταν τεράστιο πλήγμα στην εικόνα του  και στην  αντι-ΔΝΤ ρητορική του. Επίσης θα μπορούσε να πουλήσει τουρκικές λίρες σε κεντρικές τράπεζες χωρών με αντάλλαγμα δολάρια. Για να γίνει αυτό, χρειάζεται η αποδοχή της  FED και της ΕΚΤ αλλά με  δεδομένα τα πολλαπλά μέτωπα που έχει ανοίξει στην Ανατολική Μεσόγειο  και τις  τεταμένες σχέσεις με πολλές αραβικές χώρες –συμμάχους των ΗΠΑ κάτι τέτοιο είναι δύσκολο. Έτσι το τύπωμα χρήματος προβάλλει ως η μοναδική ρεαλιστική πολιτική αλλά αυτό θα έχει ως μεσοπρόθεσμη επίπτωση την ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων και την ακόμα μεγαλύτερη εξασθένιση της ισοτιμίας της τουρκικής λίρας. Φυσικά ο πληθωρισμός θα αυξήσει την ήδη μεγάλη λαϊκή  δυσαρέσκεια, γεγονός που είναι το τελευταίο που θα ήθελε ο Ερντογάν.  

Η παροιμία λέει ότι ο «πνιγμένος από τα μαλλιά πιάνεται».Τον πνιγμένο τον γνωρίζουμε, αυτό που απομένει να μάθουμε είναι από ποιού μαλλιά θα πιαστεί.